arty z netu

“Koło stacji Sentinel Butte przekraczamy granicę między Dakotą i Montaną. Tu możemy oglądać słodko wodne pokłady eoceńskie, spoczywające na Laramie, bardzo podobne do ana­logicznych warstw w Colorado i Utah. W tem ostatnim terytorium będziemy mieli sposobność jeszcze raz podziwiać „bad lands” i to we większych rozmiarach, w VIII. więc rozdziale załączani rycinę tego ciekawego zjawiska.

Przejeżdżamy po pod cały szereg rezerwacji Indian. Rezerwacjami [rezerwatami] nazywają się obszary, wyznaczone przez rząd Sta­nów Zjednoczonych do mieszkania Indianom. Dawnym panom tej ziemi odebrano wszystko, spędzono kupami w pewne miej­sce i nakazano się grzecznie zachowywać, aby nie zawadzali białej twarzy. Mamy więc często sposobność widzieć te dzieci Manitou, - przychodzą bowiem na dworce kolejowe, aby że­brać i sprzedawać rzekomo swoje wyroby, jak sieci, ubiory, stroje z piór na głowę i t. p. W rzeczywistości jednak wszystkie te drobiazgi pochodzą ze sąsiednich kramów, - i podobnie jak np, w Paryżu, istnieją całe fabryki wschodnich wyrobów, które później poczciwi Europejczycy kupują gdzieś w głębi Algieru lub Egiptu za drogie pieniądze, tak i tu istnieją po miastach za­kłady przemysłowe, wyrabiające „prawdziwe oryginalne indyj­skie wyroby”. Spoglądając na te miedziane, bezmyślne, uśmie­chnięte twarze, ocienione twardym długim włosem , który zwisa jak stara strzecha, sądzić by można, że ma się przed sobą naiwnego, ale poczciwego głuptasa. A przecież za tym niepoczesnym obliczem kryje się przebiegły, krwiożerczy tygrys, którego najwyższą rozkoszą jest patrzeć się na męki i powolne, bolesne konanie swego wroga.

Osadnicy dalekiego zachodu mają swoje pewne utarte poglądy, na kwestię Indian. Jeżeliby ktoś z dalekiej Europy, mając głowę nabitą romansami Coopera, zaczął w „Far “West” ogłaszać zasady równouprawnienia wszystkich ludzi, i chciał wypowiedzieć dobre słówko w obronie Indian, naraziłby się niezawodnie na lynch.
Traper, żyjący w sąsiedztwie osad indyjskich, uważa każ­dego Indianina za rodzaj wściekłego psa, którego najszybsze wytępienie jest pożytecznym dla obu stron. I nie ma się czego dziwić, przebył on w swym życiu całą tragedię męczeństwa, - jego żona, jego dzieci, jego brat - wszyscy poginęli wśród mąk i katuszy, na stosach i pod nożami czerwonoskórych, on pozostał przy życiu, aby się mścić , i gdyby jego karabinek, przewieszony przez plecy, umiał mówić i nazwać wszystkich tych czerwonych wojowników, ku którym zwracał swą, śmierć niosącą, paszczę, - jakiż by to legion się zebrał!
Trudno mieć pojęcie o tym okrucieństwie, o tej zajadłości, z jaką ściga Indianin białego, - jeżeli mu się do tego nadarzy sposobność. Niech nikt nie sądzi, że opowieści o walkach z czerwonoskórymi należą do odległej przeszłości, że zrabowane farmy i napadnięte wozy pocztowe, lub pociągi kolejowe, znajdują się tylko w powieściach Gerstackera, wszakże niedawno dopiero zastrzelono Sitting Bulla*), banda jego istnieje dalej, a nawet podnosi głowę, - jak to wkrótce bliżej opowiem.
Nie pomogą tu nic idealne pojęcia o wyższym stanowisku człowieka, nie uda się zatuszowanie odwiecznych praw przyrody, tu występuje walka o byt w całej swej brutalnej, ale koniecznej postaci, więc niestety! wszelkie bawienie się w sentymentalność nie jest na miejscu.
Uprzejmości sekretarza (ministra) spraw wewnętrznych pana John Noble zawdzięczam urzędowe sprawozdanie o kwestyi Indy an w r. 1891, z którego czerpię następujące szczegóły.
W r. 1890 żyło w Stanach Zjednoczonych - - nie licząc do tego Alaszki 249.273 Indyan, a mianowicie:
1.Indianie w szkołach lub rezerwacjach pod kontrolą „Indian Office” 133.382
2.Indianie 5 „cywilizowanych” szczepów:
Cherokee 29.599
Chickasaw 7.182
Choctaw 14.397
Creek 14.632
Seminole 2.561
Razem 68.371
Odjąwszy od tego pewną liczbę jako przypuszczalnie obcych, znajdujących się czasowo w obrębie cywilizowanych szczepów, otrzymamy jako ogólną cyfrę ludności tych ostatnich 66.289.
3. Pueblos w N. Meksyku 8.278
4. „Sześć narodów” w Stanie nowojorskim 5.304
5. Wschodni Cherokeesi w północnej Karolinie 2.885
6. Indianie, żyjący samodzielnie w rozmaitych Stanach, a wciągnięci do ostatniego spisu ludności 32.567
7. Indianie (Apachy) internowani po ostatnich
rozruchach w Mt. Vernon 384
8. Indianie, odsiadujący karę za zbrodnie w aresztach 184
Razem 249,273
To są resztki autochtonów amerykańskich; jak śnieg na wiosnę w promieniach słońca, - tak znikają dzieci Manitou przed białą twarzą!

“Koło stacji Sentinel Butte przekraczamy granicę między Dakotą i Montaną. Tu możemy oglądać słodko wodne pokłady eoceńskie, spoczywające na Laramie, bardzo podobne do ana­logicznych warstw w Colorado i Utah. W tem ostatnim terytorium będziemy mieli sposobność jeszcze raz podziwiać „bad lands” i to we większych rozmiarach, w VIII. więc rozdziale załączani rycinę tego ciekawego zjawiska.

Przejeżdżamy po pod cały szereg rezerwacji Indian. Rezerwacjami [rezerwatami] nazywają się obszary, wyznaczone przez rząd Sta­nów Zjednoczonych do mieszkania Indianom. Dawnym panom tej ziemi odebrano wszystko, spędzono kupami w pewne miej­sce i nakazano się grzecznie zachowywać, aby nie zawadzali białej twarzy. Mamy więc często sposobność widzieć te dzieci Manitou, - przychodzą bowiem na dworce kolejowe, aby że­brać i sprzedawać rzekomo swoje wyroby, jak sieci, ubiory, stroje z piór na głowę i t. p. W rzeczywistości jednak wszystkie te drobiazgi pochodzą ze sąsiednich kramów, - i podobnie jak np, w Paryżu, istnieją całe fabryki wschodnich wyrobów, które później poczciwi Europejczycy kupują gdzieś w głębi Algieru lub Egiptu za drogie pieniądze, tak i tu istnieją po miastach za­kłady przemysłowe, wyrabiające „prawdziwe oryginalne indyj­skie wyroby”. Spoglądając na te miedziane, bezmyślne, uśmie­chnięte twarze, ocienione twardym długim włosem , który zwisa jak stara strzecha, sądzić by można, że ma się przed sobą naiwnego, ale poczciwego głuptasa. A przecież za tym niepoczesnym obliczem kryje się przebiegły, krwiożerczy tygrys, którego najwyższą rozkoszą jest patrzeć się na męki i powolne, bolesne konanie swego wroga.

Osadnicy dalekiego zachodu mają swoje pewne utarte poglądy, na kwestię Indian. Jeżeliby ktoś z dalekiej Europy, mając głowę nabitą romansami Coopera, zaczął w „Far “West” ogłaszać zasady równouprawnienia wszystkich ludzi, i chciał wypowiedzieć dobre słówko w obronie Indian, naraziłby się niezawodnie na lynch.
Traper, żyjący w sąsiedztwie osad indyjskich, uważa każ­dego Indianina za rodzaj wściekłego psa, którego najszybsze wytępienie jest pożytecznym dla obu stron. I nie ma się czego dziwić, przebył on w swym życiu całą tragedię męczeństwa, - jego żona, jego dzieci, jego brat - wszyscy poginęli wśród mąk i katuszy, na stosach i pod nożami czerwonoskórych, on pozostał przy życiu, aby się mścić , i gdyby jego karabinek, przewieszony przez plecy, umiał mówić i nazwać wszystkich tych czerwonych wojowników, ku którym zwracał swą, śmierć niosącą, paszczę, - jakiż by to legion się zebrał!
Trudno mieć pojęcie o tem okrucieństwie, o tej zajadłości, z jaką ściga Indianin białego, - jeżeli mu się do tego nadarzy sposobność. Mech nikt nie sądzi, że opowieści o walkach z czerwonoskórymi należą do odległej przeszłości, że zrabowane farmy i napadnięte wozy pocztowe, lub pociągi kolejowe, znajdują się tylko w powieściach Gerstackera, wszakże niedawno dopiero zastrzelono „Sitting bulla” *), banda jego istnieje dalej, a nawet podnosi głowę, - - jak to wkrótce bliżej opowiem.
Nie pomogą tu nic idealne pojęcia o wyższym stanowisku człowieka, nie uda się zatuszowanie odwiecznych praw przyrody, tu występuje walka o byt w całej swej brutalnej, ale koniecznej postaci, więc niestety! wszelkie bawienie się w sentymentalność nie jest na miejscu.
Uprzejmości sekretarza (ministra) spraw wewnętrznych pana John Noble zawdzięczam urzędowe sprawozdanie o kwestyi Indy an w r. 1891, z którego czerpię następujące szczegóły.
W r. 1890 żyło w Stanach Zjednoczonych - - nie licząc do tego Alaszki 249.273 Indyan, a mianowicie:
1.Indianie w szkołach lub rezerwacjach pod kontrolą „Indian Office” 133.382
2.Indianie 5 „cywilizowanych” szczepów:
Cherokee 29.599
Chickasaw 7.182
Choctaw 14.397
Creek 14.632
Seminole 2.561
Razem 68.371
Odjąwszy od tego pewną liczbę jako przypuszczalnie obcych, znajdujących się czasowo w obrębie cywilizowanych szczepów, otrzymamy jako ogólną cyfrę ludności tych ostatnich 66.289.
3. Pueblos w N. Meksyku 8.278
4. „Sześć narodów” w Stanie nowojorskim 5.304
5. Wschodni Cherokeesi w północnej Karolinie 2.885
6. Indianie, żyjący samodzielnie w rozmaitych Stanach, a wciągnięci do ostatniego spisu ludności 32.567
7. Indianie (Apachy) internowani po ostatnich
rozruchach w Mt. Vernon 384
8. Indianie, odsiadujący karę za zbrodnie w aresztach 184
Razem 249,273
To są resztki autochtonów amerykańskich; jak śnieg na wiosnę w promieniach słońca, - tak znikają dzieci Manitou przed białą twarzą!” [E.hr.D]

Według szmanów Ameryka Północna nigdy nie była lądem niezamieszkanym. Zaistniała, gdy pierwsi ludzie wygramolili się na jej powierzchnię z innych światów, leżących wewnątrz ziemskiej macicy, albo spadli ze światów równoległych, które istniały ponad niebem. Niezależnie od miejsca zamieszkania – na skalistych wybrzeżach, na rozległej bezkresnej równinie, w lasach Północnego Wschodu czy na pustyniach Południowego Zachodu – członkowie każdej grupy mieli jakąś konkretną duchową ojczyznę, miejsce, w którym istniały niezbite dowody na ich pochodzenie.

Archeolodzy poszukujący śladów pierwszych kultur Ameryki Północnej natrafili na paleniska, kości i datowane na ponad 10 tysięcy lat kamienne narzędzia. Niewątpliwie pozostawiły je plemiona myśliwskie, których przodkowie przewędrowali w czasie ostatniej epoki lodowej z Azji do obu Ameryk w ślad za mamutami i dużą zwierzyną łowną.

W czasie ostatniego zlodowacenia poziom wód morskich obniżył się tak bardzo, że obszary dzisiejszej Syberii były połączone z Alaską pomostem lądowym określanym czasem jako Beringia. Zanim obszar ten został ponownie zalany przez wody morskie, łowcy prawdopodobnie wielokrotnie przemieszczali się w górę i w dół Beringii. W głąb obu Ameryk zapuszczano się bardzo powoli. Jednakże już około 10 tysięcy lat temu ludzie dotarli do niemal każdej części obu kontynentów.